Khi đơn nhãn hiệu của bạn bị phản đối hoặc văn bằng bị yêu cầu huỷ bỏ, chấm dứt, Cục Sở hữu trí tuệ sẽ gửi thông báo kèm ý kiến của bên kia và ấn định thời hạn để bạn phản hồi. Im lặng gần như luôn là lựa chọn tệ nhất: Cục sẽ quyết định chỉ dựa trên hồ sơ một phía. Việc đầu tiên cần làm là ghi hạn vào lịch, xin bản đầy đủ hồ sơ của đối phương, và đánh giá thật lạnh lùng xem lập luận của họ mạnh tới đâu.
Có ba hướng phản hồi chính, thường được kết hợp: bác bỏ lập luận pháp lý, thu hẹp phạm vi để loại bỏ xung đột, và dàn xếp với đối phương. Chọn hướng nào phụ thuộc vào mức độ quan trọng của nhãn hiệu với kinh doanh của bạn, sức mạnh chứng cứ hai bên, và việc bạn đã đầu tư bao nhiêu vào tên gọi đó.
Bảy việc làm ngay trong tuần đầu tiên
Thời hạn phản hồi thường ngắn so với lượng việc cần làm. Tuần đầu nên dành cho việc nắm tình hình chứ không phải viết ngay bản trả lời.
- Xác định chính xác hạn chót và khả năng xin gia hạn theo quy định hiện hành; ghi vào lịch của ít nhất hai người.
- Đọc toàn bộ hồ sơ đối phương, liệt kê từng căn cứ và từng chứng cứ họ đưa ra.
- Phân loại căn cứ: căn cứ nào có thể bác hoàn toàn, căn cứ nào chỉ có thể giảm thiểu, căn cứ nào gần như đúng.
- Kiểm tra quyền của chính bạn: ngày nộp đơn, ngày ưu tiên, lịch sử sử dụng, các văn bằng khác bạn đang có cho dấu hiệu tương tự.
- Tra cứu đối phương: nhãn hiệu của họ đã cấp chưa, có đang được sử dụng không, có điểm yếu nào để phản công không.
- Đánh giá tác động kinh doanh: nếu thua, phải đổi bao bì, biển hiệu, tên miền, hợp đồng nào; chi phí ước tính.
- Quyết định hướng chính và người phụ trách: tự xử lý hay thuê tổ chức đại diện, có liên hệ đối phương hay chưa.
Hướng một: bác bỏ lập luận của đối phương
Tấn công khả năng nhầm lẫn. Phân tích rằng hai dấu hiệu khác nhau về ấn tượng tổng thể: phần chữ chủ đạo khác, phần trùng là yếu tố mô tả hoặc phổ biến trong ngành, phát âm khác, ý nghĩa khác. Lưu ý rằng yếu tố chung được nhiều nhãn hiệu trong ngành dùng thường có khả năng phân biệt yếu, nên trọng tâm so sánh chuyển sang phần còn lại.
Tấn công sự tương tự của hàng hoá dịch vụ. Chỉ ra hai sản phẩm khác về bản chất, mục đích, kênh bán, nhóm khách hàng. Việc cùng nằm trong một nhóm Nice không tự động có nghĩa là tương tự. Khung phân tích của Toà án Công lý EU trong vụ Canon (1998) liệt kê các yếu tố như bản chất, mục đích sử dụng, tính cạnh tranh hay bổ sung — dùng làm khung lập luận rất mạch lạc.
Tấn công chứng cứ. Chứng cứ của đối phương có ngày tháng rõ không, có gắn với đúng nhãn hiệu không, có chứng minh được điều họ khẳng định không. Với căn cứ nổi tiếng hay dụng ý không trung thực, gánh nặng chứng minh nằm phía họ; nhiều hồ sơ chỉ có khẳng định mà thiếu chứng cứ.
Phản công quyền của đối phương. Nếu nhãn hiệu đối chứng không được sử dụng đủ lâu, bạn có thể nộp yêu cầu chấm dứt hiệu lực song song. Khi nhãn hiệu đối chứng bị chấm dứt, căn cứ phản đối sụp theo. Đây là nước đi rất thường gặp và thường thay đổi cán cân thương lượng.
Hướng hai: thu hẹp phạm vi để loại bỏ xung đột
Rất nhiều tranh chấp không cần thắng hoàn toàn. Nếu xung đột chỉ nằm ở vài hàng hoá dịch vụ, bạn có thể rút bớt danh mục ở những phần đó, giữ lại phần thật sự cần cho kinh doanh. Ví dụ, một chuỗi tiệm bánh đăng ký cả nhóm bánh kẹo và nhóm dịch vụ nhà hàng; đối phương là một nhà hàng có nhãn hiệu tương tự. Rút nhóm dịch vụ nhà hàng, giữ nhóm sản phẩm bánh, có thể đủ để đối phương rút phản đối.
Thu hẹp cũng có thể là sửa mẫu nhãn trong giới hạn luật cho phép — thường không được làm thay đổi bản chất dấu hiệu — hoặc nộp đơn mới với một mẫu khác hơn. Khi nhãn hiệu còn ở giai đoạn đầu, chưa đầu tư lớn, đổi hẳn sang một tên mới đôi khi là lựa chọn rẻ nhất về dài hạn.
Điểm cần cân nhắc là đừng thu hẹp quá vội. Danh mục rút đi khó lấy lại, và bạn có thể cần nó khi mở rộng. Thu hẹp nên là một phần của thoả thuận với đối phương, đổi lấy việc họ rút ý kiến, chứ không phải nhượng bộ đơn phương ngay từ thư phản hồi đầu tiên.
Một kỹ thuật hữu ích là chuẩn bị sẵn hai phương án danh mục trước khi nói chuyện với đối phương: phương án lý tưởng giữ gần như toàn bộ, và phương án tối thiểu chỉ giữ những sản phẩm đang bán và sẽ bán trong vài năm tới. Khoảng giữa hai phương án là vùng thương lượng của bạn. Đi vào cuộc trao đổi mà không biết giới hạn của mình thì rất dễ nhượng quá tay dưới áp lực thời hạn.
So sánh ba hướng phản hồi
Bảng dưới tóm tắt khi nào mỗi hướng phù hợp và cái giá phải trả.
| Hướng | Phù hợp khi | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|---|
| Bác bỏ lập luận | Chứng cứ của bạn mạnh, khác biệt rõ, nhãn hiệu là cốt lõi kinh doanh | Giữ nguyên phạm vi bảo hộ | Tốn thời gian, kết quả không chắc |
| Thu hẹp phạm vi | Xung đột chỉ ở một phần danh mục không quan trọng | Nhanh, chi phí thấp | Mất vĩnh viễn phần danh mục đã rút |
| Dàn xếp | Hai bên đều có lợi ích kinh doanh thật, có thể chia thị trường | Kết thúc dứt điểm, có thể kèm cam kết lâu dài | Phải nhượng bộ, cần soạn thoả thuận kỹ |
| Kết hợp | Hầu hết các vụ thực tế | Linh hoạt, tạo đòn bẩy | Cần điều phối tốt giữa các mặt trận |
Trong thực tế, bản phản hồi gửi Cục thường vẫn được soạn đầy đủ lập luận bác bỏ, ngay cả khi song song đang thương lượng. Lý do: nếu thương lượng đổ vỡ, bạn không thể quay lại bổ sung sau khi đã quá hạn.
Viết bản phản hồi: cấu trúc và giọng văn
Bản phản hồi gửi Cục nên đọc như một bản ý kiến chuyên môn, không như một lá thư phân trần. Cấu trúc gọn thường gồm: yêu cầu cụ thể ngay đoạn đầu (đề nghị bác toàn bộ ý kiến phản đối, hoặc chấp nhận một phần sau khi bạn đã thu hẹp danh mục); tóm tắt căn cứ của đối phương bằng chính lời lẽ trung tính; phản biện lần lượt từng căn cứ theo đúng thứ tự họ nêu; danh mục chứng cứ đánh số và dẫn chiếu trong thân bài.
Với phần so sánh dấu hiệu, hãy trình bày hai mẫu nhãn cạnh nhau và phân tích theo trật tự mà thẩm định viên quen dùng: cấu trúc, phát âm, ngữ nghĩa, rồi ấn tượng tổng thể. Lập luận "nhãn hiệu đã dùng lâu và có nhiều khách hàng" chỉ có ích khi gắn với một căn cứ pháp lý, chẳng hạn bác bỏ việc khách hàng nhầm lẫn trên thực tế vì hai nhãn đã cùng tồn tại nhiều năm mà không có vụ nhầm nào được ghi nhận.
Tránh ba thói quen phổ biến: phản bác cảm tính kiểu "đối phương cố tình gây khó dễ"; nộp hàng trăm trang chứng cứ không sắp xếp, buộc thẩm định viên tự tìm; và thừa nhận không cần thiết, chẳng hạn viết "dù hai nhãn có phần giống nhau" ở đoạn mở đầu. Mỗi câu trong bản phản hồi có thể được trích lại ở vòng khiếu nại hay trong vụ kiện sau này.
Hướng ba: dàn xếp và những điều cần có trong thoả thuận
Khi chọn dàn xếp, kết quả chỉ bền nếu thoả thuận được soạn đủ chặt. Những nội dung tối thiểu:
- Cam kết rút ý kiến phản đối hoặc yêu cầu huỷ, kèm thời hạn và trình tự nộp văn bản rút.
- Phạm vi sử dụng của mỗi bên: sản phẩm, kênh, lãnh thổ, cách trình bày nhãn hiệu để phân biệt.
- Cam kết không tấn công nhãn hiệu của nhau trong tương lai trong phạm vi đã thoả thuận.
- Nghĩa vụ hợp tác: chẳng hạn cung cấp thư đồng ý nếu cơ quan đăng ký yêu cầu, nếu thực tiễn thẩm định chấp nhận.
- Xử lý khi một bên chuyển nhượng nhãn hiệu hoặc doanh nghiệp bị mua lại.
- Cơ chế giải quyết tranh chấp phát sinh từ chính thoả thuận: thương lượng, hoà giải, trọng tài hay toà án.
Có tiền thanh toán hay không là chuyện thương lượng. Trả một khoản để đối phương rút ý kiến không phải hành vi sai, nhưng nên tránh tạo tiền lệ khiến bạn trở thành mục tiêu của những người nộp đơn chiếm dụng hàng loạt.
Khi đối phương có vẻ là người chiếm dụng nhãn hiệu chuyên nghiệp
Có trường hợp bên phản đối không phải đối thủ kinh doanh mà là người nắm nhiều văn bằng, đơn trùng hoặc gần trùng các thương hiệu đang lên, không có hoạt động sản xuất kinh doanh tương ứng. Mục tiêu của họ là bán lại hoặc đòi phí. Với kiểu đối phương này, dàn xếp bằng tiền thường chỉ mời gọi đòi hỏi tiếp theo.
Hướng xử lý hợp lý là phản hồi đầy đủ ở Cục, đồng thời tấn công nền tảng quyền của họ: yêu cầu chấm dứt các văn bằng không sử dụng, yêu cầu huỷ bỏ với căn cứ dụng ý không trung thực, và tập hợp danh sách các đơn khác họ đã nộp như một chứng cứ về hành vi. Hồ sơ thể hiện một khuôn mẫu nộp đơn có hệ thống thường thuyết phục hơn nhiều so với phân tích từng nhãn hiệu riêng lẻ.
Song song, hãy rà lại danh mục của chính bạn để vá lỗ hổng: những nhóm sản phẩm, biến thể tên, bản dịch chưa đăng ký chính là chỗ người chiếm dụng nhắm tới. Vụ tranh chấp hiện tại nên được dùng như dịp kiểm toán toàn bộ.
Câu hỏi thường gặp
Có được xin gia hạn thời hạn phản hồi không?
Thường có cơ chế xin gia hạn một lần hoặc trong giới hạn nhất định, kèm lệ phí, theo quy định hiện hành. Nộp yêu cầu gia hạn trước khi hết hạn và không nên coi gia hạn là chắc chắn được chấp nhận. Kiểm điều kiện trên cổng thông tin của Cục.
Có nên liên hệ đối phương trước khi nộp phản hồi không?
Thường nên, nhưng sau khi đã đánh giá xong sức mạnh hai bên. Liên hệ khi chưa biết mình mạnh hay yếu dễ dẫn tới nhượng bộ không cần thiết. Mọi trao đổi nên bằng văn bản và ghi rõ là nhằm thương lượng, không thừa nhận.
Đơn bị phản đối có ảnh hưởng tới việc tiếp tục sử dụng nhãn hiệu không?
Bản thân việc bị phản đối không cấm bạn sử dụng. Rủi ro nằm ở chỗ nếu đối phương đã có văn bằng, họ có thể khiếu nại xâm phạm song song. Hãy đánh giá rủi ro đó riêng, không gộp chung với thủ tục ở Cục.
Thua ở Cục thì còn đường nào?
Bạn có thể khiếu nại quyết định theo thủ tục hành chính hoặc khởi kiện vụ án hành chính. Ngoài ra, nộp đơn mới với mẫu nhãn hoặc danh mục khác cũng là một lựa chọn thực tế, nhất là khi chi phí tranh chấp tiếp vượt quá giá trị nhãn hiệu.
Văn bằng bị yêu cầu chấm dứt do không sử dụng thì nộp chứng cứ gì?
Hoá đơn bán hàng có tên nhãn hiệu, hợp đồng phân phối, tờ khai hải quan, ảnh sản phẩm có ngày, tài liệu quảng cáo đã phát hành, trong khoảng thời gian liên quan và cho đúng sản phẩm bị yêu cầu. Chứng cứ khách quan từ bên thứ ba nặng ký hơn xác nhận của chính công ty.
